#matura2018 (6) – pronomi diretti i indiretti

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący zaimków dopełnienia bliższego i dalszego, szerzej znanego jako pronomi diretti i indiretti, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Więcej na temat zaimków dopełnienia bliższego i dalszego znajdziecie także tutaj:
1) Pronomi diretti i indiretti – zaimki w języku włoskim na blogu Włoski Online
2) Sierpniowa niedziela z gramatyką: pronomi diretti i indiretti na blogu Studia Ama Parla
3) Pronomi diretti i partykuła ne w czasach złożonych na blogu Studia Ama Parla

Zaimki

pronomi diretti e indiretti

ZESTAWIENIE ZAIMKÓW OSOBOWYCH

niekacentowane – forma atona

akcentowane – forma tonica

mianownik
kto? co? (podmiot)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

liczba pojedyncza

io ja

tu ty

lui on

lei ona

Lei pan, pani

mi mnie

ti ciebie

lo go

la

La pana, panią

mi mi

ti ci

gli (a lui) jemu

le (a lei) jej

Le panu, pani

me mnie

te ciebie, cię

lui go (sé)

lei

Lei pana, panią

me mnie

te tobie

sobie

sobie

sobie

liczba mnoga

noi my

voi wy

loro oni

loro one

Loro państwo

ci nas

vi was

li ich

le je

Le państwa

ci nam

vi wam

gli im

gli im

Loro państwu

noi nas

voi was

loro ich

loro je

Loro państwa

noi nam

voi wam

loro im

Loro państwu

kilka prawd o zaimkach

– W języku potocznym najczęściej używa się zaimków nieakcentowanych!

– Zaimki akcentowane i nieakcentowane maja dokładnie to samo znaczenie!

– Zaimki nieakcentowanych używa się, gdy ważniejsza jest sama czynność, a nie jej wykonawca, zaimki akcentowane!

występują, gdy chcemy podkreślić, kto jest wykonawcą czynności lub odbiorcą jej skutków:

zaimek akcentowany: Amo te. – Kocham Cię. Cercano te. – Szukają cię.
zaimek nieakcentowany: Ti amo. – Kocham Cię. Ti cercano. – Szukają cię.

zaimki nieakcentowane zawsze występują z czasownikiem, natomiast zaimki akcentowane mogą występować same

  Chi tu osservi? Lui. – Kogo obserwujesz? Jego.

jeżeli zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego: lo, la, li, le lub partykuła „ne” występują w zdaniach w czasach złożonych to trzeba uzgodnić końcówki participio passato

Angela ha visto il suo amico per strada e l’ha (lo+ha) chiamato. – Angela zauważyła na ulicy swojego przyjaciela i zawołała go.

Angela ha visto la sua amica per strada e l’ha (la+ha) chiamata. – Angela zauważyła na ulicy swoją przyjaciółkę i zawołała ją.

Angela ha visto i suoi amici per strada e li ha salutati. – Angela zauważyła na ulicy swoich przyjaciół i zawołała ich.

 Angela ha visto le sue sorelle, ma non e le ha salutate. – Angela zauważyła na ulicy swoje siostry
i zawołała je.

zaimki mogą ulegać elizji przed czasownikami zaczynającymi się od -i, -e, -h

Se incontro Pietro, l’invito (lo+invito). – Jeżeli spotkam Piotra, zaproszę go.
Se incontro Maria, l’invito (la+invito). – Jeżeli spotkam Marię, zaproszę ją.
Mario c’invita (ci+invita). –  Mario zaprasza nas.

miejsce zaimka w zdaniu

zaimki nieakcentowane i zwrotne występują przed czasownikiem a zaimki akcentowane występują po czasowniku

Ci ascoltano. – Słuchają nas. Vi ringraziano. – Dziękują wam.
Leggo il libro. Lo leggo. – Czytam książkę. Czytam ją.
Cerco Luisa. La cerco. – Szukam Luisy. Szukam jej.
Compro i biglietti. Li compro. – Kupuję bilety. Kupuję je.
Che cosa gli regali? – Co mu ofiarujesz?
Mi vede. – Widzi mnie.
Ti chiamo. – Dzwonię da ciebie.

w konstrukcjach: czasownik (czasownik modalny) + bezokolicznik / gerundio / participio passato – zaimki nieakcentowane  i partykuły  mogą stać przed czasownikiem lub po bezokoliczniku, gerundio, participo passato

Voglio regalarvi un libro. = Vi voglio regalare un libro. – Chcę wam ofiarować książkę.
Devo comprare la macchina. – Muszę kupić samochód.
La devo comprare = Devo comprarla. – Muszę go kupić.
Lo voglio conoscere. = Voglio conoscerlo. – Chcę go poznać.
Che cosa hai intenzione di regalargli? – Co zamierzasz mu ofiarować?

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji podmiotu

zaimki pełniące funkcję podmiotu są zwykle pomijane, ponieważ sama forma czasownika wskazuje wykonawcę

  (Io) Studio la grammatica italiana. – (Ja) Uczę się gramatyki włoskiej.

zaimki: Lei – pan, pani oraz Loro – państwo są formami grzecznościowymi.

Lei è di Cracovia? – Jest pan / pani z Krakowa?
* w liczbie mnogiej zamiast Loro, państwo używa się zaimka voi – wy:

 Voi siete stranieri? – Czy są państwo obcokrajowcami?
*druga osoba liczby mnogiej: voi – wy, używana jest głownie w korespondencji urzędowej, zwłaszcza handlowej

Ho bisogno di Lei. – Potrzebuję Pana / Pani. Credo in Lei. – Wierzę w Pana / Panią.
Vengo con Lei. – Pójdę z Panem / Panią.
Questo album è per Lei. – Ten album jest dla Pana / Pani.

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego

wprowadzane przez przyimki – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu biernikowi (kogo, co)

Saluto (kogo? co?) un mio amico. – Pozdrawiam (kogo? co?) mojego znajomego.
Lo saluto. – Pozdrawiam go.

accompagnare – towarzyszyć/odprowadzać kogo/czego, ascoltare – słuchać kogo/czego, aspettare –czekać na kogo, na co, cercare – szukać kogo/czego, chiamare – dzwonić do kogo, chiedere – prosić  kogo, leggere – czytać kogo/co

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego zastępują w zdaniu rzeczowniki, wprowadzane przez przyimki (najczęściej przyimek A) – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu celownikowi (komu, czemu)

Rispondo (komu? czemu?) a un amico. – Odpowiadam (komu? czemu?) przyjacielowi.
Gli rispondo. – Odpowiadam mu

dare a – dać komuś, portare a – przynieść komuś, leggere a – czytać komuś, rispondere a – odpowiedzieć komuś, mandare a qu – wysyłać komuś, scrivere a qu – pisać do kogoś, mostrare a – pokazywać komuś, spiegare a – tłumaczyć komuś

zaimki osobowe akcentowane

forma akcentowana występuje w zdaniach, w których chcemy podkreślić zaimek, a więc wykonawcę czynności

do formy akcentowanej dodaje się wówczas przyimek: a: a me, a te, a lui, a noi, a voi, a loro, itp.
Tanti auguri a te ed ai tuoi. –  Najlepsze życzenia dla ciebie i dla twoich najbliższych.

zaimki nieakcentowane występują zawsze z czasownikiem, a zaimki akcentowane mogą występować same

Di chi parli? Di lui. – O kim rozmawiasz? O nim.
A chi pensano?
A te. – O kim myślą?  O tobie.
Per chi lavora Pietro?
Per lei. – Dla kogo pracuje Piotr? Dla niej.
 

formy nieakcentowane występują w zdaniu przed czasownikiem, a formy akcentowane po  czasowniku

Eva porta un regalo a me. Eva mi porta un regalo. – Ewa przynosi mi prezent.
Diamo a te questo libro. Ti diamo questo libro. – Dajemy ci tę książkę.

zdania, w któ­rych używa się formy akcentowanej mają często ton podniosły lub oficjalny

  Scrivo un messaggio a te. – Piszę wiadomość do ciebie.

zaimki osobowe akcentowane występują ponadto

  –  zawsze, gdy zaimek łączy się w zdaniu z przyimkiem: per te – dla ciebie, con me – ze mną

Vado con lei al cinema. – Idę z nią do kina.
Parliamo di loro. – Rozmawiamy o nich.
Lo fa per te. – Robi to dla ciebie.
Viene da noi stasera. – Przyjdzie do nas dziś wieczorem.

  –  po przysłówkach: anche, neanche, nemmeno, neppure, quanto, come

Anche lei è polacca? –  Czy także ona jest Polką?
Neanch’io conosco Napoli. – Ja też nie znam Neapolu.
Nessuno ti ama quanto me. – Nikt nie kocha cię tak (bardzo) jak ja.

zaimek osobowy „sé” jest nieodmienny i odnosi się do obu liczb i rodzajów, jednak zawsze tylko do podmiotu zdania. Używa się go, jako zaimka zwrotnego ze znaczeniem „sobie samemu”, „siebie samego”

Maria pensa soltanto a sé. – Maria myśli tylko o sobie.
Lui si veste da sé. – On sam się ubiera.
I ragazzi vogliono avere tutto per sé. – Chłopcy chcą mieć wszystko dla siebie.

zaimkowi „sé” oraz innym zaimkom akcentowanym w formie zwrotnej towarzyszy zwykle wyraz „stesso”, który wzmacnia wartość krótkiej formy zaimka akcentowanego:

Ogni uomo deve conoscere sé stesso. – Każdy musi poznać samego siebie.
Pensi soltanto a te stesso. – Myślisz tylko o sobie.
Parlo con me stessa. – Rozmawiam sama ze sobą.
Dobbiamo conoscere noi stessi. – Musimy poznać samych siebie.

przyimki: su, tra, contro, dopo, senza, dietro, presso, verso przyjmują dodatkowo przed zaimkiem akcentowanym przyimek DI

Conto su di loro. – Liczę na nich.
Decidete tra di voi. – Zdecydujcie między sobą.
Non posso vivere senza di te. – Nie mogę żyć bez ciebie.
Arriveremo dopo di loro. – Przybędziemy później niż oni.

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Pronomi diretti i indiretti – (teoria) wersja pdf
ćwiczenia – zaimek, cz. 1 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 2 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 3 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 4 (strona www)


0 thoughts on “#matura2018 (6) – pronomi diretti i indiretti

  1. […] 2017 #matura2018 (5) – jak wygląda egzamin ustny z języka włoskiego? #matura2018 (6) –... https://italianelcuoreblog.wordpress.com/2018/03/06/spis-tresci-bloga-italia-nel-cuore

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *